Lokale optimalisatie creëert vaak een groter probleem
De meeste organisaties werken hard. Sterker nog, vaak werken ze heel effectief. Maar juist daarin schuilt soms het probleem. Afdelingen, organisaties en sectoren worden afgerekend op hun eigen doelstellingen en optimaliseren vervolgens hun eigen stukje van het systeem. Dat levert lokaal succes op, terwijl het geheel steeds moeilijker bestuurbaar wordt.
Maartje Brans, directeur innovatie bij netbeheerder Alliander, beschrijft dat treffend wanneer zij terugkijkt op haar tijd bij een woningcorporatie. Pas nadat zij overstapte naar Alliander realiseerde zij zich hoeveel energie zij stak in haar eigen “postzegel”, terwijl de echte uitdaging zich tussen organisaties afspeelde.
Maatschappelijke opgaven houden zich niet aan organisatiegrenzen
Een woningcorporatie wil woningen verduurzamen. Een netbeheerder moet het elektriciteitsnet stabiel houden. Gemeenten hebben weer andere belangen. Op zichzelf zijn die doelen logisch. De spanning ontstaat pas wanneer iedere partij zijn eigen opdracht optimaal uitvoert.
De hybride warmtepomp is daarvan een mooi voorbeeld. Vanuit duurzaamheid is het een logische stap. Vanuit de capaciteit van het elektriciteitsnet ontstaat tegelijkertijd een nieuw vraagstuk. De oplossing ligt daardoor niet bij één organisatie, maar in de manier waarop organisaties hun keuzes op elkaar afstemmen.
Bekijk hier het fragment uit de volledige podcast met Maartje Brans:
Samenwerken vraagt een gedeeld systeembeeld
Veel samenwerkingen stranden niet op onwil, maar op perspectief. Iedereen kijkt vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid naar dezelfde werkelijkheid. Daardoor ontstaan discussies over prioriteiten, terwijl niemand het volledige systeem overziet.
De uitdaging verschuift dan van coördineren naar gezamenlijk leren kijken. Niet: hoe lossen wij ons probleem op? Maar: welk probleem proberen we als samenleving eigenlijk samen op te lossen? Juist daar ontstaat de ruimte voor innovaties die afzonderlijke organisaties nooit alleen hadden kunnen bedenken, zoals stuurbare warmtepompen die het elektriciteitsnet tijdelijk ontlasten zonder dat bewoners daar iets van merken.
Samenwerken wordt een strategische competentie
De energietransitie is daarin geen uitzondering. Steeds meer maatschappelijke en economische vraagstukken laten zich niet meer oplossen binnen de grenzen van één organisatie of zelfs één sector. De afhankelijkheden worden groter, terwijl de belangen niet vanzelfsprekend samenvallen. Juist daar ontstaat de spanning. Iedereen werkt vanuit een legitieme opdracht, maar die opdrachten versterken elkaar niet automatisch.
Dat vraagt om een competentie die in veel organisaties nog verrassend weinig aandacht krijgt: het vermogen om over de grenzen van de eigen organisatie heen samen te werken. Niet door verschillen weg te poetsen, maar door ze bespreekbaar te maken. Door werkelijk te begrijpen welke belangen de ander vertegenwoordigt en steeds opnieuw terug te keren naar de gezamenlijke bedoeling. Niet: wat is goed voor mijn organisatie? Maar: welk maatschappelijk vraagstuk proberen we samen op te lossen?
Naarmate vraagstukken complexer worden, verschuift concurrentie steeds vaker naar samenwerking. De organisaties die daarin uitblinken, zijn niet per se de organisaties met de meeste kennis of middelen, maar degenen die erin slagen verschillende perspectieven met elkaar te verbinden en gezamenlijk richting te houden.
De energietransitie maakt zichtbaar dat sommige opgaven simpelweg groter zijn dan de instrumenten waarmee we ze jarenlang hebben bestuurd. Dat besef is ongemakkelijk. Maar misschien begint juist daar de eerste stap naar echte systeemverandering.
De Vernieuwingsroute
Dit podcast fragment maakt deel uit van een bredere verkenning van innovatie, groei en strategische vernieuwing. Ontdek hoe organisaties ruimte maken voor de toekomst, nieuwe businessmodellen ontwikkelen en technologie benutten om relevant te blijven.
Verken de volledige vernieuwingsroute →
Anders Kijken
Ruimte Maken
Vernieuwen
VersnellenOp zoek naar meer inspiratie over verandering en vernieuwing?
Spreker verander-management
Voor organisaties die verandering niet alleen willen begrijpen, maar ook echt in beweging willen brengen.
→
Keynote innovatie en groei
Over innovatie, ondernemerschap en het durven vernieuwen terwijl de dagelijkse operatie doorgaat.
→
Workshop verander-management
Praktische sessies waarin teams leren omgaan met ongemak, weerstand en verandering.
→