Veel organisaties spreken over groei alsof het vanzelfsprekend een doel is. Meer klanten, meer omzet, meer marktaandeel. Groei wordt daarmee een graadmeter voor succes. Maar wat als groei helemaal niet draait om groter worden?
In dit fragment van De Strategie van de Kreeft-podcast geeft Rob Baan, eigenaar van Koppert Cress, een verrassend ander perspectief. Hij vertelt dat hij vroeger geloofde dat een organisatie helemaal niet hoefde te groeien. “Genoeg is genoeg”, was jarenlang zijn overtuiging. Pas later ontdekte hij dat groei een heel andere functie heeft dan hij dacht. Niet omdat aandeelhouders dat verlangen of omdat de winst moet stijgen, maar omdat een organisatie zonder nieuwe uitdagingen langzaam haar vernieuwingskracht verliest.
Dat is een wezenlijk verschil. Zodra groei uitsluitend financieel wordt geïnterpreteerd, ontstaat de neiging om vooral meer van hetzelfde te doen. Wanneer groei wordt gezien als een manier om nieuwe vraagstukken op te zoeken, verandert ook de manier waarop je naar strategie kijkt. Dan wordt groei geen eindbestemming, maar een middel om de organisatie voortdurend in beweging te houden.
Groei houdt organisaties wakker
Succes is verleidelijk. Naarmate een organisatie beter wordt in wat zij doet, ontstaat vanzelf de behoefte om dat succes te beschermen. Processen worden gestandaardiseerd, risico’s worden beperkt en efficiëntie krijgt steeds meer aandacht. Dat is logisch, want juist daardoor ontstaat continuïteit.
Tegelijkertijd schuilt daarin een paradox. Alles wat een organisatie succesvol heeft gemaakt, kan op termijn ook de bron worden van haar grootste kwetsbaarheid. Hoe beter bestaande processen functioneren, hoe kleiner de prikkel wordt om fundamentele vragen te blijven stellen. Innovatie verschuift dan ongemerkt naar optimalisatie.
Rob Baan beschrijft precies dat mechanisme. Volgens hem heeft een organisatie voortdurend nieuwe uitdagingen nodig. Niet omdat groei op zichzelf belangrijk is, maar omdat nieuwe ambities mensen dwingen om opnieuw te kijken, nieuwe mogelijkheden te ontdekken en bestaande routines ter discussie te stellen. Groei voorkomt dat een organisatie tevreden wordt met gisteren.
Dat is ook zichtbaar bij organisaties die jarenlang marktleider zijn geweest. Vaak verliezen zij hun voorsprong niet doordat concurrenten slimmer zijn, maar doordat zij zelf steeds minder nieuwsgierig worden. Ze verbeteren bestaande producten, terwijl nieuwkomers de spelregels veranderen.
De echte waarde van groei zit in het leerproces
Wanneer groei uitsluitend wordt gemeten in euro’s of marktaandeel, blijft een belangrijk deel van de waarde buiten beeld. De grootste opbrengst van groei is vaak niet het financiële resultaat, maar alles wat een organisatie onderweg leert.
Nieuwe markten vragen om andere competenties. Nieuwe klanten stellen andere vragen. Nieuwe producten leggen zwakke plekken in processen bloot. Groei vergroot daardoor niet alleen de omvang van een organisatie, maar ook haar vermogen om zich aan te passen.
Dat verklaart ook waarom veel innovatieve organisaties voortdurend experimenteren. Niet ieder experiment levert direct omzet op. Sommige initiatieven mislukken volledig. Toch vergroten zij gezamenlijk het leervermogen van de organisatie. Juist dat leervermogen bepaalt uiteindelijk hoe toekomstbestendig een organisatie werkelijk is.
Bij Koppert Cress is dat goed zichtbaar. Het bedrijf ontwikkelt voortdurend nieuwe toepassingen, smaken en concepten die chefs inspireren. Die continue zoektocht naar vernieuwing is geen los innovatieprogramma naast de dagelijkse operatie. Het ís de manier waarop de organisatie zich ontwikkelt.
Bekijk hier het fragment uit de volledige podcast met Rob Baan:
Leiderschap betekent steeds opnieuw uitdaging organiseren
Wanneer Rob Baan zegt dat “de toekomst haast heeft”, doelt hij niet op harder werken of sneller groeien. Zijn uitspraak raakt aan iets fundamentelers. De wereld verandert sneller dan organisaties gewend zijn. Dat betekent dat leiders voortdurend moeten voorkomen dat hun organisatie comfortabel wordt in een werkelijkheid die al aan het verdwijnen is.
Daarmee verschuift ook de rol van leiderschap. De belangrijkste vraag is niet hoe medewerkers zo efficiënt mogelijk hun werk doen, maar hoe een organisatie nieuwsgierig blijft. Dat vraagt om leiders die nieuwe vragen introduceren voordat de markt daarom vraagt. Die ruimte maken voor experimenten voordat de bestaande business onder druk staat. En die groei niet alleen definiëren in financiële termen, maar ook in termen van kennis, creativiteit en maatschappelijke relevantie.
Dat vraagt soms om keuzes die op korte termijn ongemakkelijk zijn. Nieuwe markten verkennen, producten ontwikkelen waarvan de uitkomst onzeker is of bestaande verdienmodellen ter discussie stellen. Toch zijn juist die keuzes vaak bepalend voor de levensvatbaarheid op langere termijn. Organisaties vernieuwen zelden omdat zij moeten; zij vernieuwen omdat leiders bewust blijven zoeken naar nieuwe uitdagingen.
Groei is een middel om toekomstbestendig te blijven
Het inzicht van Rob Baan draait uiteindelijk om een andere definitie van groei. Niet groter worden om groter te worden, maar groeien om jezelf voortdurend opnieuw uit te vinden. Groei creëert de omstandigheden waarin mensen blijven leren, samenwerken en experimenteren. Zonder die beweging ontstaat langzaam een organisatie die uitstekend is ingericht voor een verleden dat niet meer terugkomt.
Dat maakt groei tot een strategisch instrument in plaats van een financieel einddoel. De vraag wordt dan niet hoeveel omzet een organisatie volgend jaar realiseert, maar of zij volgend jaar beter in staat is om nieuwe kansen te herkennen dan vandaag.
Juist daarin ligt de grootste les uit dit gesprek. Toekomstbestendige organisaties onderscheiden zich niet doordat zij het langst vasthouden aan hun succesformule. Zij onderscheiden zich doordat zij succes steeds opnieuw durven los te laten zodra een betere mogelijkheid zich aandient. Groei is daarmee geen bewijs dat een organisatie succesvol is. Groei is de manier waarop een organisatie voorkomt dat succes omslaat in stilstand.
De Vernieuwingsroute
Dit podcast fragment maakt deel uit van een bredere verkenning van innovatie, groei en strategische vernieuwing. Ontdek hoe organisaties ruimte maken voor de toekomst, nieuwe businessmodellen ontwikkelen en technologie benutten om relevant te blijven.
Verken de volledige vernieuwingsroute →
Anders Kijken
Ruimte Maken
Vernieuwen
VersnellenOp zoek naar meer inspiratie over veranderen en vernieuwen?
Spreker verander-management
Voor organisaties die verandering niet alleen willen begrijpen, maar ook echt in beweging willen brengen.
→
Keynote innovatie en groei
Over innovatie, ondernemerschap en het durven vernieuwen terwijl de dagelijkse operatie doorgaat.
→
Workshop verander-management
Praktische sessies waarin teams leren omgaan met ongemak, weerstand en verandering.
→Meer perspectieven op verandering en vernieuwing:
