Strategievorming kent zijn eigen modewoorden. De ene periode moet iedere organisatie ‘purposegedreven’ zijn, daarna draait alles om AI, en inmiddels lijkt scenarioplanning op veel directietafels een vanzelfsprekend onderdeel van de strategiecyclus te zijn geworden. Daarmee ontstaat een merkwaardig verschijnsel: het instrument wordt belangrijker dan het vraagstuk waarvoor het ooit bedoeld was.
In deze aflevering van De Strategie van de Kreeft maakt Future Strategist Loulou Nekkers precies dat onderscheid. Zij stelt niet de vraag hoe organisaties betere scenario’s kunnen maken, maar wanneer scenarioplanning überhaupt zinvol is.
Eerst bepalen waar de onzekerheid werkelijk zit
Veel strategische trajecten beginnen met de mededeling dat er een nieuwe strategie moet komen. Vervolgens verschijnen toekomstscenario’s, trendanalyses en dikke rapporten. Dat oogt grondig, maar vaak ontbreekt de belangrijkste stap: vaststellen welke ontwikkelingen werkelijk onzeker zijn.
Niet iedere verandering vraagt immers om meerdere toekomstbeelden. Sommige ontwikkelingen zijn goed te voorspellen omdat ze zich geleidelijk ontwikkelen. Demografische ontwikkelingen, contractuele afspraken of stabiele marktgroei laten zich vaak redelijk modelleren. Dan is het verstandiger om te rekenen dan om te speculeren.
Scenario’s zijn pas waardevol wanneer verschillende uitkomsten allemaal geloofwaardig zijn en de gekozen richting wezenlijk verschilt afhankelijk van welke toekomst werkelijkheid wordt.
Bekijk hier het fragment uit de volledige podcast met Future Strategist Loulou Nekkers:
Een methode wordt gemakkelijk een ritueel
Dat onderscheid raakt aan een bredere valkuil binnen strategievorming. Organisaties nemen methodieken vaak over omdat professionele organisaties nu eenmaal met die methodieken werken. De workshop wordt ingepland, de canvassen worden ingevuld en de scenario’s worden uitgewerkt. Ondertussen blijft onduidelijk welk besluit eigenlijk voorbereid moet worden.
Daardoor verschuift de aandacht ongemerkt van denken naar doen. Het proces verloopt netjes, maar de strategische scherpte neemt niet toe. Het instrument creëert activiteit zonder dat het werkelijk helpt om onzekerheid te verkleinen of betere keuzes te maken.
Juist daarom begint toekomstverkenning niet met scenario’s, maar met het zorgvuldig afbakenen van het vraagstuk. Waar zit de onzekerheid? Welke aannames durven we niet meer als vaststaand te beschouwen? En welke ontwikkelingen zijn juist zo voorspelbaar dat ze geen scenario verdienen?
Goede strategie onderscheidt het zekere van het onzekere
Het interessante aan scenarioplanning is niet dat organisaties meerdere toekomsten bedenken. De echte waarde zit in het expliciet maken van wat zij nog níét weten. Daarmee wordt onzekerheid geen bedreiging die moet worden weggewerkt, maar een strategisch vertrekpunt.
Dat vraagt discipline. Niet ieder strategisch vraagstuk hoeft creatiever te worden aangepakt. Soms vraagt een situatie simpelweg om een goede analyse en een heldere keuze. Scenario’s zijn bedoeld voor de vraagstukken waarbij de richting van de toekomst daadwerkelijk openligt. Precies daar helpen ze bestuurders om robuustere besluiten te nemen zonder de illusie te creëren dat de toekomst volledig voorspelbaar is.
De Vernieuwingsroute
Dit podcast fragment maakt deel uit van een bredere verkenning van innovatie, groei en strategische vernieuwing. Ontdek hoe organisaties ruimte maken voor de toekomst, nieuwe businessmodellen ontwikkelen en technologie benutten om relevant te blijven.
Verken de volledige vernieuwingsroute →
Anders Kijken
Ruimte Maken
Vernieuwen
VersnellenOp zoek naar meer inspiratie over strategische vernieuwing?
Spreker verander-management
Voor organisaties die verandering niet alleen willen begrijpen, maar ook echt in beweging willen brengen.
→
Keynote innovatie en groei
Over innovatie, ondernemerschap en het durven vernieuwen terwijl de dagelijkse operatie doorgaat.
→
Workshop verander-management
Praktische sessies waarin teams leren omgaan met ongemak, weerstand en verandering.
→Meer perspectieven op verandering en vernieuwing:
