Een lege kamer is zelden een abstract probleem. Zeker niet wanneer daartegenover jongeren staan die geen stabiele woonplek hebben, geen vangnet ervaren en nauwelijks kunnen beginnen aan zelfstandigheid. Toch kan precies die situatie ontstaan: particuliere verhuurders stellen kamers beschikbaar, een maatschappelijke organisatie heeft een werkende aanpak, maar de kamers blijven leeg omdat de gemeente nog geen inkoopcontract heeft afgesloten.
Bianca van der Neut, oprichter van Kamers Met Aandacht, spreekt er zonder omhaal over. Haar organisatie helpt kwetsbare jongeren op weg naar zelfstandig wonen door kamers bij particulieren te koppelen aan begeleiding en lokale samenwerking. De behoefte is groot; de uitvoeringspraktijk is weerbarstig. Haar doorzettingsvermogen krijgt daardoor een dubbele betekenis. Zoals zij zelf met humor zegt: volgens anderen is zij vasthoudend, volgens haar ex wil zij vooral haar zin hebben. In haar werk gaat het niet om persoonlijke koppigheid, maar om een werkelijkheid die zij niet kan accepteren.
De systeemgrens staat tussen vraag en aanbod
Het ongemak zit niet in een gebrek aan betrokkenheid. Er zijn mensen die een kamer beschikbaar stellen. Er zijn jongeren die woonruimte nodig hebben. Er is een organisatie die de verbinding kan organiseren. Toch vormt de gemeentegrens, of specifieker: het ontbreken van een lokaal contract, een harde scheidslijn tussen een beschikbare plek en een jongere die daar niet terechtkan.
Dat is kenmerkend voor systeemverandering in het sociaal domein. Systemen zijn ingericht rond verantwoordelijkheden, budgetten en controle. Die ordening heeft een functie, maar kan ook blind maken voor wat zich daarbuiten aandient. Een oplossing die over gemeentegrenzen heen werkt, past niet vanzelf in een financieringsmodel dat lokaal is afgebakend. Het systeem beschermt zijn eigen logica, ook wanneer die logica op gespannen voet staat met de maatschappelijke opgave.
Bekijk hier het fragment uit de volledige podcast met Bianca van der Neut:
Doorzettingsvermogen is geen alternatief voor structuur
In veel veranderverhalen wordt de bevlogen initiatiefnemer bijna vanzelf de held. Iemand ziet wat er moet gebeuren, mobiliseert mensen en houdt vol wanneer anderen afhaken. Bianca van der Neut belichaamt die energie. Tegelijk schuilt daarin een risico: maatschappelijke vooruitgang mag niet afhankelijk blijven van uitzonderlijke mensen die weigeren een afwijzing als eindpunt te behandelen.
Wanneer opschaling vooral rust op persoonlijke overtuigingskracht, ontstaat een kwetsbaar model. De initiatiefnemer moet dan niet alleen zorg dragen voor de inhoud, maar ook steeds opnieuw de financiering, legitimiteit en bestuurlijke ruimte bevechten. Dat kost tijd die niet naar jongeren, verhuurders of verdere ontwikkeling gaat. Vasthoudendheid kan een systeem in beweging krijgen; zij kan geen structureel financieringsvraagstuk vervangen.
Landelijke financiering als erkenning van de opgave
De oproep van Bianca is daarom helder: landelijke financiering. Niet als beloning voor een sympathiek initiatief, maar als erkenning dat dakloosheid onder jongeren niet ophoudt bij de grens van een gemeente. Lokale uitvoering kan uitstekend samengaan met landelijke randvoorwaarden. Sterker nog: zonder die combinatie blijven succesvolle oplossingen afhankelijk van de toevallige bereidheid, budgetruimte en prioriteiten van afzonderlijke gemeenten.
De pijnlijke tegenstelling van lege kamers en dakloze jongeren is geen uitvoeringsfout aan de rand van het systeem. Zij maakt zichtbaar dat publieke structuren soms beter zijn ingericht op het verdelen van verantwoordelijkheden dan op het mogelijk maken van oplossingen.
Wie mensen te snel typeert, verwart hanteerbaarheid met inzicht. Psychologisch slim organiseren begint niet bij het indelen van mensen in vakjes, maar bij de bereidheid om steeds opnieuw naar hen te kijken.
Verder lezen over systeemverandering
De veranderroute
Dit podcast fragment maakt deel uit van een bredere verkenning van waarom verandering vastloopt en wat wél werkt. Ontdek meer over weerstand, cultuur, systemen en transformatie in organisaties.
Verken de volledige veranderroute →
Weerstand
Cultuur
Systeem
TransformatieOp zoek naar meer inspiratie over veranderen in organisaties?
Spreker verander-management
Voor organisaties die verandering niet alleen willen begrijpen, maar ook echt in beweging willen brengen.
→
Keynote innovatie en groei
Over innovatie, ondernemerschap en het durven vernieuwen terwijl de dagelijkse operatie doorgaat.
→Workshop verander-management
Praktische sessies waarin teams leren omgaan met ongemak, weerstand en verandering.
→Meer perspectieven op verandering:
