Vrijwel iedere organisatie heeft ze: kernwaarden. Ze staan op de website, hangen aan de muur of krijgen een prominente plek in het strategisch plan. Toch blijkt juist op de momenten dat het spannend wordt hoe stevig die waarden werkelijk zijn. Zijn ze een inspiratiebron voor gedrag, of vooral mooie woorden die verdwijnen zodra andere belangen belangrijker worden?
Dat onderscheid bepaalt uiteindelijk veel meer over een organisatie dan de formulering van de waarden zelf.
Waarden ontstaan niet tijdens een brainstorm
Veel organisaties behandelen kernwaarden als een communicatieproject. Een werkgroep bedenkt een aantal woorden die goed klinken, waarna de organisatie wordt gevraagd zich erin te herkennen. Het resultaat is vaak voorspelbaar. Begrippen als verbinding, vertrouwen en ondernemerschap zijn moeilijk om níét belangrijk te vinden, maar geven nauwelijks richting aan concrete keuzes.
Echte kernwaarden ontstaan anders. Ze vragen tijd, gesprekken en reflectie. Niet om nieuwe waarden te verzinnen, maar om te ontdekken welke overtuigingen al jarenlang zichtbaar zijn in het handelen van de organisatie. Dat vraagt luisteren naar verhalen, patronen herkennen en scherp krijgen welke principes steeds terugkeren wanneer belangrijke beslissingen worden genomen.
Pas daarna ontstaat de vraag welke waarden zo fundamenteel zijn dat je ze wilt vastleggen.
Bekijk hier het fragment uit de volledige podcast met Peter Maes, de Chief Strategy Officer bij Koppert:
De echte test komt wanneer waarden geld kosten
Het meest interessante moment is niet wanneer een organisatie haar kernwaarden presenteert. Het echte moment van de waarheid komt wanneer die waarden botsen met economische belangen, commerciële druk of korte termijn resultaten.
Juist dan blijkt of waarden werkelijk richtinggevend zijn. Zijn ze onderhandelbaar zodra de omstandigheden veranderen? Of blijven ze overeind, ook wanneer vasthouden eraan ongemakkelijk is?
Dat is misschien wel de meest krachtige definitie van een kernwaarde. Een principe dat niet afhankelijk is van de situatie, maar juist bedoeld is om richting te geven wanneer de juiste keuze niet vanzelfsprekend is.
Zonder non negotiables blijft cultuur vrijblijvend
Cultuur wordt vaak omschreven als ‘hoe we hier met elkaar omgaan’. Maar cultuur wordt uiteindelijk zichtbaar in de keuzes die een organisatie bereid is te maken. Wanneer alles bespreekbaar is, wordt uiteindelijk ook alles relatief.
Daarom hebben sterke organisaties een klein aantal non negotiables. Niet omdat ze star willen zijn, maar omdat sommige principes belangrijker zijn dan opportunisme. Juist die helderheid geeft medewerkers houvast. Ze weten waarop beslissingen worden gebaseerd en welke grenzen niet worden overschreden.
Misschien is dat wel de belangrijkste vraag die iedere organisatie zichzelf kan stellen. Welke waarden zouden overeind blijven als ze morgen geld kosten? Pas het antwoord op die vraag laat zien welke kernwaarden werkelijk onderdeel zijn van het DNA van de organisatie.
De veranderroute
Dit artikel maakt deel uit van een bredere verkenning van waarom verandering vastloopt en wat wél werkt. Ontdek meer over weerstand, cultuur, systemen en transformatie in organisaties.
Verken de volledige veranderroute →
Weerstand
Cultuur
Systeem
TransformatieOp zoek naar meer inspiratie over veranderen in organisaties?
Spreker verander-management
Voor organisaties die verandering niet alleen willen begrijpen, maar ook echt in beweging willen brengen.
→
Keynote innovatie en groei
Over innovatie, ondernemerschap en het durven vernieuwen terwijl de dagelijkse operatie doorgaat.
→Workshop verander-management
Praktische sessies waarin teams leren omgaan met ongemak, weerstand en verandering.
→Meer perspectieven op verandering:
