Vrijwel iedere organisatie investeert tijd in het schetsen van een aantrekkelijke toekomst. Er worden inspirerende presentaties gegeven, nieuwe strategieën gepresenteerd en ambitieuze doelen geformuleerd. Toch komt een groot deel van de mensen pas echt in beweging wanneer het oude niet langer prettig voelt.
Iwan Göbel gebruikt daarvoor een verrassend eenvoudige metafoor. Wie comfortabel zit, voelt weinig behoefte om een betere stoel te ontwerpen. Pas wanneer die stoel begint te knellen, ontstaat de drang om iets nieuws te bedenken. Dat mechanisme geldt net zo goed voor organisaties. Verlangen naar verbetering is waardevol, maar zelden voldoende om gedrag daadwerkelijk te veranderen.
Comfort houdt bestaande patronen verrassend lang overeind
Organisaties zijn vaak beter in het beschermen van de bestaande situatie dan in het blootleggen van haar tekortkomingen. Teleurstellende resultaten worden afgezwakt, klachten verdwijnen in rapportages en pijnlijke klantverhalen krijgen nauwelijks aandacht. Daarmee verdwijnt ook een belangrijk deel van de veranderenergie.
Göbel draait dat principe om. Hij pleit ervoor het ongemak zichtbaar te maken. Niet door problemen groter te maken dan ze zijn, maar door eerlijk te laten zien waar het bestaande proces tekortschiet. Een ontevreden klant, een concurrent die sneller innoveert of een product dat zijn aantrekkingskracht verliest; juist zulke voorbeelden maken voelbaar dat vasthouden aan het oude ook een keuze is.
Dat vraagt moed. Veel organisaties beschermen liever het verleden dan dat ze de urgentie ervan ter discussie stellen.
Bekijk hier het fragment uit de volledige podcast met Iwan Göbel:
Ongemak is geen bijwerking van verandering
Verandering wordt vaak gepresenteerd als een inspirerende reis naar iets beters. Daardoor krijgt ongemak al snel een negatieve betekenis. Alsof het een signaal is dat het proces niet goed verloopt.
In de praktijk werkt het vaak anders. Zolang mensen zich moeiteloos kunnen aanpassen aan de bestaande situatie, ontbreekt de noodzaak om werkelijk iets anders te doen. Het oude systeem blijft functioneren, ook al is iedereen het erover eens dat het beter kan.
Daarom ontstaat beweging meestal uit de combinatie van twee krachten. Aan de ene kant is er een aantrekkelijk toekomstbeeld. Aan de andere kant groeit het besef dat doorgaan op de huidige manier steeds minder vanzelfsprekend wordt. Pas wanneer die twee elkaar versterken, verschuift verandering van een goed voornemen naar een concrete keuze.
De stoel hoeft niet kapot, maar wel voelbaar ongemakkelijk
Leiders proberen begrijpelijkerwijs onrust te voorkomen. Toch kan een organisatie die ieder gevoel van ongemak dempt, ongemerkt ook haar vernieuwingskracht dempen. Mensen ervaren dan weinig aanleiding om bestaande gewoonten los te laten.
Veranderleiderschap vraagt daarom iets anders dan voortdurend geruststellen. Het vraagt de moed om zichtbaar te maken waar de werkelijkheid schuurt, zonder die te dramatiseren. Niet om mensen bang te maken, maar om hen opnieuw te laten kijken naar wat zij inmiddels normaal zijn gaan vinden.
Een comfortabele stoel nodigt uit om te blijven zitten. Een stoel die begint te knellen zet mensen aan het denken. En precies daar ontstaat vaak de eerste stap naar echte verandering.
Verder lezen over weerstand bij verandering
De veranderroute
Dit podcast fragment maakt deel uit van een bredere verkenning van waarom verandering vastloopt en wat wél werkt. Ontdek meer over weerstand, cultuur, systemen en transformatie in organisaties.
Verken de volledige veranderroute →
Weerstand
Cultuur
Systeem
TransformatieOp zoek naar meer inspiratie over veranderen in organisaties?
Spreker verander-management
Voor organisaties die verandering niet alleen willen begrijpen, maar ook echt in beweging willen brengen.
→
Keynote innovatie en groei
Over innovatie, ondernemerschap en het durven vernieuwen terwijl de dagelijkse operatie doorgaat.
→Workshop verander-management
Praktische sessies waarin teams leren omgaan met ongemak, weerstand en verandering.
→Meer perspectieven op verandering:
