Waarom betrokkenheid zonder eigenaarschap niet werkt

“We moeten de medewerkers erbij betrekken.”

Het klinkt sympathiek. Inclusief zelfs. In veel organisaties is het een standaardzin geworden zodra een verandering op stapel staat. Maar juist die ogenschijnlijk onschuldige formulering verraadt vaak een dieper probleem.

Want wie betrekt hier eigenlijk wie?

In dit fragment stelt Kees Tillema een ongemakkelijke vraag bij een van de meest gebruikte termen uit de veranderkunde. Het woord “betrekken” suggereert namelijk dat er ergens een groep mensen is die eigenaar is van de verandering, terwijl anderen mogen aanschuiven, meedenken of reageren. De macht blijft impliciet op dezelfde plek liggen. En precies daar begint vaak de schijnparticipatie.

Waarom meedenken nog geen eigenaarschap is

Veel verandertrajecten zitten vol met sessies waarin medewerkers worden uitgenodigd om hun mening te geven. Er zijn workshops, klankbordgroepen, ronde tafels en inspiratiesessies. Op papier lijkt iedereen betrokken.

Toch ontstaat er regelmatig cynisme. Mensen voelen feilloos aan wanneer hun bijdrage vooral bedoeld is om draagvlak te creëren voor een besluit dat feitelijk al genomen is. Ze mogen reageren, maar niet werkelijk meebeslissen. Ze mogen adviseren, maar dragen geen echte verantwoordelijkheid. Hun betrokkenheid blijft oppervlakkig.

Daardoor ontstaat een paradox. Hoe meer organisaties proberen mensen te betrekken, hoe groter soms de afstand wordt tussen verandering en eigenaarschap.

Bekijk hier het fragment uit de volledige podcast:

Skin in the game verandert het gesprek fundamenteel

Kees introduceert een ander perspectief. Niet betrokkenheid als uitgangspunt, maar “skin in the game”.

Dat klinkt misschien als een subtiel verschil, maar het verandert de dynamiek volledig. Zodra mensen daadwerkelijk iets te winnen of te verliezen hebben, verandert hun relatie tot de verandering. Dan kijken ze anders naar risico’s, naar kansen en naar de consequenties van keuzes.

Het gesprek verschuift van: “Wat vinden jullie ervan?” naar: “Wat zijn wij bereid te dragen?” Dat maakt participatie niet comfortabeler, maar wel betekenisvoller.

Verandering wordt pas echt wanneer eigenaarschap verschuift

Het meest interessante voorbeeld uit het fragment is misschien wel dat van Zuiderlicht, waar nieuwe collega’s letterlijk mede eigenaar werden van de organisatie. Dat is een veel radicalere vorm van betrokkenheid dan de meeste organisaties gewend zijn.

Natuurlijk hoeft niet iedere organisatie haar medewerkers aandeelhouder te maken. Maar de onderliggende vraag is wel relevant: hoeveel eigenaarschap durven we daadwerkelijk te delen?

Want uiteindelijk ontstaat duurzame verandering zelden doordat mensen zijn uitgenodigd voor een sessie. Verandering krijgt pas echt betekenis wanneer mensen niet alleen mogen meepraten, maar ook mede verantwoordelijk worden voor de uitkomst.

Verder verdiepen

De Vernieuwingsroute

Dit podcast fragment maakt deel uit van een bredere verkenning van innovatie, groei en strategische vernieuwing. Ontdek hoe organisaties ruimte maken voor de toekomst, nieuwe businessmodellen ontwikkelen en technologie benutten om relevant te blijven.

Verken de volledige vernieuwingsroute →

Anders Kijken

Ruimte Maken

Vernieuwen

Versnellen

Op zoek naar meer inspiratie?

Spreker verander-management

Voor organisaties die verandering niet alleen willen begrijpen, maar ook echt in beweging willen brengen.

→

Keynote innovatie en groei

Over innovatie, ondernemerschap en het durven vernieuwen terwijl de dagelijkse operatie doorgaat.

→

Workshop verander-management

Praktische sessies waarin teams leren omgaan met ongemak, weerstand en verandering.

→